Donnerstag, 13. Februar 2020

Buqetë poetike nga Hana Xhihani

Hana Xhihani

QËNDISMA E NËNËS SIME

Një drithërimë e zgjatur shpirti,
thurur me fije të gjyrmyshtë,
qëndisma e nënës sime
në këmishën e vjetër të babait.

Ju luta kohës
mos t’ ia humbë ngjyrat
kësaj qëndisme të moçme,
që frymon ethshëm
në sytë e mi të mallit
dhe zbraz kujtimet e tkurrura
mbi rrudhat e thella të ballit.

Një ujvarë dhimbjesh
në fijet e perit gjyrmysh,
malli i zjarrtë i gruas,
dashuria e dhembshur e nënës,
psherëtima e heshtur e zemrës,
lektisja e mekur e shpirtit,
trajta e mallit të patretur,
qёndisur me dashuri
në këmishën e vjetër.

Qëndisma e nënës sime,
poezi e pambaruar
vargje të stolisur,
dy zemra drithëruar.
Një pikturë e heshtur
me gjyrmysh shumëngjyrësh,
si pranvera me lulet e majit
në këmishën e vjetër të babait.

Ajo qëndismë e heshtur,
si këngë e engjëjve,
s’ më lë kurrë vetmuar,
mat rrezet e syve të mi,
kujtim i përmalluar…

***

Për ty vargje do të thur pa ngutje,
do të zgjedh pamjen e shiut në janar,
fshehur nën çadër do të vjedh plot puthje,
t’i vendos si data në kalendar!

***

Në qoftë se mund ta prekja qiellin,
përsëri, fjalën dashuri s’ di si do e shprehja,
shtëllungave të reve do t’ia gjeja vendin,
me shkëlqimin e yjeve këtë fjalë do ta dehja!

***

Qepallat në gjumë m’u bën’ kataraf
mendimet shkonin edhe më larg.
Nuk gjenin shteg, më mbytën si makth
ëndrrën ma zhveshën, ma vranë nëpër natë.




NJË NATË

Një natë i fola gjysmëhënës
për mallin e ngrirë të nënës.
Një natë tjetër gjysmës së saj,
mallin e ngrirë të një babai.
Kur hëna u shfaq tepër e plotë,
për vëllain ma zbuloi të zjarrtin lot.
Kur hëna po ikte, s’munda ta mbaj,
malli, loti, shuajti dritën e saj.




EJA

Eja,
shembi yjet në kalendarin e ri!
Shihi ëndrrat e mia në dorën e djathtë!
Magjia e jetës -vërtet një çmenduri,
me dhimbjen për ëngjëjt a për djajtë!

Eja,
të mbledhim shiun nëpër duar,
ta flakim këtë përrua në turbullim,
të ngrohemi me tjetër diell, si thua?
Plot copëza dashurie në vazhdim.

Eja,
të ulemi në verandën e kujtesës,
frutat e perimet le t’na e bëjnë me sy,
të shuajmë zjarrin që djeg venat e shpresës,
qetë, peshën e ëndrrave ta ndajmë të dy!

Eja,
le të na shohin skeptikët me mëdyshje,
loti i dhimbjes per ne, shok i vjetër,
ta kthejmë në buzëqeshje t’pathyeshme,
këtë shpresë që na dogji etur!

Eja,
të njëllojtë para fatit nuk jemi,
edhe pse dëshira kërkon të jetë,
Zoti do dikë ta dallojë nga të tjerë,
në mjeranë të shpresës i kthen vërtet!

Freitag, 17. Januar 2020

Tri poezi nga Elida Rusta

Elida Rusta

Hiç s'kam ndryshue!

Hipun në trenin që kërset si kockat e nji plaku
kryet m'përplaset në xhamin e ftohtë 
të kësaj jete monotone të pashpresë
mendjebaltosun e buzë tán dhjam babëzie.
Botë ku shkelet shpirti i virgjën, i brishtë 
me këpucë të shtrenjta 
e barqe të mëdha deri në gjunjë 
prej makutërisë së vdekatarëve 
që lundrojnë me Saharanë e tyne drejt nesh
Burra "pushtues" që ikin e vijnë 
pá mujt me e ble fushën e poçarit
minj që nuk e ndalin marshin, 
puthadorës si t'ndrruem orësh
kámblëpirës që t'vrasin mbas shpine
të sëmurë me simptoma lavdie 
rendës drejt lëvdatave e dhánësve të tyne.
Shpirtna t'mbushun gardhiqe 
ndajnë në ngastra lirinë e tjetrit.
Nëpër çfarë gjámësh tjera duhet me kalue ?
Qysh me zbut tmerrin e shpirtit 
kur ká kohë që ja kena bá funeralin dashnisë 
e áshtin e mbajmë me frymë? 
Ká mbetë me ringjall Aleksandër Solzhenicinin 
me rishkrue novelën e të burgosunit 
që përpiqej me mbijetu në Gulag.
Ta turpnojmë edhe Stalinin .
S'jam personazh imagjinar.
Jam kufomë e bukur.
Jam grue
e gratë vuejnë
vuejnë se janë  gjallë.
Për çka me m'vu faj?
Táná vuejtjet i kthej n'dashni.
Prej nëndheut mbahem 
mbas shpatullave të Kostandinit 
deri në ajodhimë.
Shkrij borën e akullin që rrugën ma zén.
Hiç s'kam ndryshue!
Po ajo Valbonë flokëlagun kam mbetë
E di mirë: s'kam lind me qenë kalorëse,
veç me kalërue 
Edhe tash zhgrehem fshatçe,
nuk i due mendimet e kollarisuna.
Jam e brishtë 
po s'ka erë që m'merr me vedi.
Kam ndërtue mbretninë téme,
oqean që shpërthen dashni.
Asht anija e dashnisë 
që m'i rrzon ortekët e shpirtit 
m'largon prej planetit.
Për çka me m'vu faj??
Du me lánë shenjën téme plot dritë.
Antarktida ásht i vetmi kontinent 
ku nuk janë gjetë fluturat.
Me u nisë qysh sot 
don me thánë me e pas ma lehtë për nesër
Ata?
Ata mbetshin vetëm
I vraftë liria e tepërt!



Ti e dielli më keni mbetë

Mungova gjatë shpirt,
ish koha me u nisë drejt qiellit.
Të lashë me frikën se mund t'më dalin flatrat,
me vjedhë padurim mollën e Evës.
Unë veç flakën vodha,
diell pat' gjithandej.
Mbylla sytë me ruejt zjermin tonë,
ani pse udha me kryqin në shpinë, 
deri në darkën e mráme ásht e gjatë.
Kacavjerrun në jargë burrash e mallkime grash 
asnji guriçkë s'më plagos,
ndryshe isha kthye e zhgënjyeme.
Nuk blova në të zezë,
asnjë lidhje nuk e kam me atë ngjyrë,
atje veç ándrrohet.
Erdha e plotë si qielli, kullat e malet.
Ti e dielli më keni mbetë,
njeni shndrit e tjetri djeg.
U ktheva pranë maleve të mia,
në vendin e bukur t'banuem keq.
Këtu ku nuk mundesh me fol bre,
se jena thellë nën dhé si në legjenda,
záni nuk mbrrin atje nalt
dhimbja ásht mbijetesë.
Ruaje si luks dashninë
me nji të vdekun,
gjysën e kresë e kam shkamb 
ku damarët janë stoli pishash 
të krehuna bukur prej erës,
gjysa me boçe të thata,
me nji fërkim marrin flakë.
Jam mur me pak frymë 
shkoj në fund t'shkimjes me lé pêr së dyti.
Me vdekjen s'bie dakort,
sëmundja asht e natyrshme.
Ti ulesh në vendin tánd,
sizif mashkullor,
Amerika jéme e rigjetun.
zemër që m'do fort,
pá lëkundje.
M''puth e mue m'lëshon toka,
më thith qielli,
shkrihem si diell në muzg,
a qiell mbrámjeje 
mbi ujnat e Bunës.
Po të mos ishe ti,
grumbull dheu do isha,
askush nuk m'kishte njoftë.
Tash e kam  nji përmendore në hánë,
nji vorr në kala.
Me sy mbyll ta gjej shpirtin...



Asgjá nuk u bá

Asgjá nuk u bá,
asgjá nuk ndryshon i dashtun.
I ndodh kujtdo me u rrëzue
e mos me mujt me u çue.
Mos ju beso fjalëve aq shumë,
as andrrave që shihen me sy hap'.
Ti më pyet: "A u çlirue Shkodra?"
Qysh jo!
Jam pushtuesja má e bukur,
qyteti nuk ndërton má kala mbi trupa grash.
Ty shpirt të kam,
ma ndeze një diell.
Kurrë má parë nuk kish diell këtu,
ti ishe dielli atëherë e sot.
I njëjti fëmijë që ma ndal frymën,
dritë mbi ujë,
dy herë dritë,
kreshnik Shkëlzeni i ngulun në fund të shpirtit.
Veç një rosë ujnash fluturon për ty,
zemër që të do fort,
pá lëkundje,
ndez zjerm në mes të oqeanit.
S'jemi aq vonë sa te Markezi,
as aq herët sa te Nabukovi.
Puthemi prapë bukur
edhe ti mësove má në fund,
nxanës i keq në fund të bankave
që mezi pret me pá tuj vallëzue
vajzën e rrugës së spitalit,
si vazo e pikturueme së mrendshmi.
Burrë që më derdhesh nëpër fytyrë e gishta, rrëke drite
e shkrihesh si diell në muzg mbi ujnat e Bunës
me u bá ar në sytë e etun për hijeshi.
Më rri në mendje si rrahje zemre,
si dritë shëtitëse që lexon botën e verbër 
qorruar qëllimesh të ulëta.
Kopshtari lulembjellës 
që nuk mban kurrë kosë me vete,
veç një zemër prej atyne që takohen rrallë 
si margaritar nëpër dete tuj hap guacka.
Po bie shpirt,
ndoshta pak gjumë më zbret prej qiellit të shtatë.

Donnerstag, 16. Januar 2020

Pesë poezi nga Xhevdet Bajraj

Xhevdet Bajraj

KUR DITA QAN SI FËMIJË KOSOVE

E strukur në skajin e qiellit ku zakonisht vdesin dhe motrat e saj
Vetëm shpinën ia shoh ditës që dridhet e qan si fëmijë Kosove
Edhe tingujt e këngëve të mariaçëve ngulen në gjemba kaktusësh
Bien nën rrota makinash po ato vdesin bukur o zotëra të mëdhenj
Ju që ma paketuat dhembjen në atdhe dhe ma dhatë me vete
Ju që afër njëzet mijë i dërguat në parajsë
E ne të gjallëve na mbyllët në kafaze me grila kujtimesh
Të stolisura me rruaza të kuqe gjaku
Dhe këngët i mbushët me varre
Edhe ju që bëtë që shqiptari të mos duket shqiptar
Kur ishte o sot o kurrë
E tashti kositni bar mbi pullazet e shtëpive të djegura
Për t’ia afruar popullit të cilin ende e përkund vdekja
Ju që në emër të shqiponjës
Fluturoni më lart e më shumë se vetë shqiponja
Edhe ju që në emër të fitores
E ngatërroni lirinë me letër të përdorur tualeti
Pastaj e lani dhe e varni që të thahet
Për ta mbështjellur njerëzimi ushqimin
Për të gjithë ju vlen
Në gjunjë
Përpara përmendores së gishtit të mesëm
Të ngritur nga kjo ditë që qan e dridhet si fëmijë Kosove
Që qan e dridhet
Ah
Si fëmijë Kosove



KU I KE LULEDIEJTË

Ku i ke lulediejtë e tu Kosovë

Pranverës i munguan qengjat
e engjëjt që i bartëm mbi supe
vetëvrasje bënë
kur ra shiu 
që njëherë kishte qenë shi

Lulediejtë ku i ke Kosovë

Dhembja për ata që shkuan në parajsë
krushq prej balte na bëri
derisa liria si nuse pret
ta zbret dikush
nga kali i vdekjes

Ku i ke lulediejtë ore lulediejtë ku të mbetën

Kjo tufë resh që si dele mitike i është qepur qiellit
s’pushon së përtypuri
atë trohë fytyrë të trishtë që ka mbetur nga dita
para këmbëve të këtij fëmije që dridhet
nën këmishën e përgjakur që ia fali jeta



GJELLË SHQIPTARE

Ushtarët e armikut në Kosovë
kishin meny të pasur shqiptare

Në mëngjes
Qumësht nga gji të shqyer nënash
dhe foshnja të palindura të ziera në zjarr shtëpish
servirur me sy të zinj të kaltër apo ngjyrë kafe
dhe nga një shishe lotë të valë

Dikush kënaqej veç me nga një kokë të pjekur

Në drekë
Zemra të plasura të të gjitha moshave
të ziera në lëng eshtrash në njërën anë
dhe mish kurrizi të pjekur në gacë
përcjellë me tru të fërguar fëmijësh
e sallatë klithmash spërkatur me uthull tmerri
dhe nga një litër e gjysmë gjaku vashash të dhunuara

Dikush kënaqej veç me nga një kokë të pjekur

Në darkë
Mushkëri të zeza e të bardha
aty këtu ndonjë veshkë
mish fëmije të përzier me gjakun e nënave
ca tul plake a plaku pjekur në hell
njelmësuar me kripën që nxirrej nga lotët

Dikush kënaqej veç me nga një kokë të pjekur

Në meskohë
bluanin vesh të majtë e të djathtë
gishtërinj duarsh e këmbësh
aty këtu ndonjë hundë të përgjakur
dhe ëndrrat tona të thara në murin e pushkatimit

Dikush kënaqej edhe veç me një kokë të pjekur

Piqnin e zienin në zjarre shtëpish
hanin e pinin nga kafka shqiptarësh
sikur të mos ishin njerëz
sikur të mos ishim njerëz
apo jo Zot
derisa vera i ktheu në dhéun e tyre
kur u majmën nga vdekja



PËR BALLKANIN DHE PËR NËNËN TIME

I lexova lajmet për Ballkanin
bënte shumë ftohtë atje
u ngjita në roof garden
e nduka një portokall dhe derisa po e qëroja
mendoja për Kosovën
nejse
nuk e kam dertin e luleve të lirisë
ato ish-komandantët tanë i kanë marrë
dhe i kanë çuar nëpër shtëpitë e veta qëmoti
Por nëna ime
a thua nëna ime ka frymë
ka forcë të mjaftueshme
sa për t’i ngritë duart
dhe për t’i ngrohë me hukamën e vet



ORA E LIRISË

Zogj të thyer të këmbëve
unaza të shtypura të kurrizit
lule të vyshkura të ballit
mollëza të përgjakura të fytyrës
pikturoi jeta
në orën e madhe të lirisë

Si zog që harroi të fluturojë
mbetëm peng i këngës sonë
po zbresim a po ngjitemi
qiellit të dhembjes
Kosovë

Ruaja Zot
pendlat Shqiponjës
se neve dreqi
na rruan përditë

Buqetë poetike nga Syhejl Havolli

Syhejl Havolli

E VOGËL ËSHTË EVROPA
E DASHURIA E MADHE

(Tim bir, Blerimit, mërgimtar në
Norvegji)

U zvoglëua Evropa që kur ike ti
Dhe unë ty të vogël të mbaj në gji
Ani që tash unë jam në Jug e ti
Dritë bën mes mjegullave atje në Veri

E vogël është Europa e dashuria e madhe
Nën krahët e hapur të përqafimit
Të zë si zogun që kërkon qiell për fluturim
E bie me këngë në zemrën time

Po vjen te unë a unë po vij te ti
Udhëve kah kaluruan Konstandini e Doruntina
Bima e shpirtit tim

Tash nise ditën me këngën më të bukur
Si në Jug si në Veri
Je ai që je vetëm ti
Që në pikë të verës rigon dashuri.



LETËR NGA BURGU
Mars 1981

Falmi buzët
Fëmijët
Dua t'i puth në ball

Falmi sytë
Dua t'i shoh
Duke buzëqweshur

Falmi duart
Ata
T'i përqafoj

Falmi këmbët
Hapin t'ua përgjoj



PSE YLLKA TË MOS YLLËZOJË

Është mjegullinë a vallo e bardhë
Me nuancime ngjyrëvjollcë
Një copë pëlhure e hedhur në erë
Si një fustan mëndafsh që ngrihet, ngrihet

Jo, një re e braktisur shumë e hollë
Që sikur avullohet e humbet në erë

Fluturon ajo noton ajo ngrihet ajo
Ajo as fluturon
as noton dhe as ngrihet
Ajo yllëzon drejt yjeve atje lart

E pse jo
Në është se flutura fluturon
Në është se mjegulla mjegullon
Pse Yllka të mos yllëzojë



YLL JUGU - YLL VERIU

Ëndërr pashë
Jam ylli i gjithësisë
Në Tokë nuk zbres dot
Tokë e kam Qiellin
Sofër e kam Diellin

Yjet e Veriut
Më vlojnë në gji
Të tjerë në Jug
Më vezullojnë

Këtu kam engjëj
rreth e qark
Që hapin krahët sakaq.



PA TITULL PA ADRESË PA DREJTIM

Dua të të shkruaj jo letër
Sepse kjo nuk është letër

Nuk e di as vetë
Se ç’është kjo
Që po të shkruaj

Kurrë në jetën time
Nuk kam shkruar
Shkrim më të rëndë

Pa titull
Pa adresë
Pa drejtim

Kurrë në jetën time
Nuk kam shkruar

Kurrë
Dhe kurrë
Mos shkrofsha diçka të këtillë

Ç’zjarr i çuditshëm
Po kallet në fund të detit
U bëra flakë e prush i gjallë

Le tē mos ketë takime
Që të mos ketë ndarje
Pa titull pa adresë pa drejtim



PO E PËRFUNDOJ ME KAQ

Erdha
Shikoja kopshtin tonë
Aty ndër kumbullat e mollët
Buzë Llapit që kam shumë mall

Aty pranë shtëpisë
Mblidhnim nektarin e jetës
E lëngun e dashurisë
Në livadhin e dy rinive tona

Besoja se do të të takoja
Të të puthja
Sytë me shikimin tim

Të të mikloja flokët
Me hijen time

Të të thithja lëngun e jetës
Me buzagazin tim

Ah...!
Nuk të pashë, se nuk të pashë
Dhe mbeta sikur një zog
Me sqepin e uritur në xham
Më ther parzmin

Ti s’e beson këtë
Por do të vijë një ditë
Ku secili do të shikojë
Me sytë e mallit të kaluarën

Dhe atje do të gjejë
Njëfarë ngushëllimi

Po, më në fund s’e di që s’e di

Ç’m’u desh të ta them këtë
Po e përfundoj me kaq!



SHËNIME PËR AUTORIN

Syhejl Havolli u lind më 21 korrik 1953 në Prishtinë.  Shkollēn fillore, të mesme dhe Fakultetin e Filologjisë - Dega Letërsi dhe Gjuhë Shqipe i mbaroi në Prishtinë.
Me poezi ka filluar të merret që nga rinia. Përveç poezisë merret edhe me prozë. Ka botuar në të gjitha gazetat dhe revistat tona letrare, këtu nē Kosovë dhe Shqipëri në gazetën “Nacional”. Në revistën studentore të asaj kohe “Rrjedh e lë gjurmë”,  poemën “Ai lis shekullor”, kushtuar poetit Esad Mekuli. Që nga viti 1974 e deri në ditët e sotme ka punuar në Fakultetin Filozofik, tani Filologjik. Njëherit ka qenë korrespondent i gazetës studentore të asaj kohe “Bota e Re”.

Ka botuar këto përmbledhje me poezi:
  1. Heshtje
  2. Litar lotësh
  3. Maratona e ëndrrës


Naim Fetaj: BELLEJA

Naim Fetaj

BELLEJA...*

Kaçakët dhe zogjtë e malit
I mbajti në bukë...
E buzët e veta i lagte me pambuk

Sa të madhe e pati atë sofër
Ai katundi i vogël

Të lashta i ka dhe këngët
Vajet e ninullat

Kurrë nuk shterrën gurrat

Kur pushkatohëshin burrat
As kur digjeshin kullat

Mes flake luluan lisat
E u burrëruan çunat...

Prenë magjeve plakat arnonin historinë
Dhe të çarat e qiellit
Me pelhurën e kuqe të syrit

Gacat e dhimbjës i fshehnin poshtë hirit

Kur e lëshuan fshatin njëherë
Në një kohë
Kur u vra lejleku...

Mollēt e mërdhira në rremb
I shkundi Salih Çeku....

* ( Belleja...fshat i lashtë malor në Grykën e Deçanit )

Katër poezi nga Preng Maca

Preng Maca

mësimi

e mbaj mend mësuesen e vitit të katërt,
hyri në klasë,
na pèrshëndeti ngrohtë,
na përkëdheli çuditshëm të gjithëve,
shkoi pranë dërrasës së zezë
dhe shkruajti me germa të mëdha fjalën: Liri!

të nesërmen, nuk erdhi më në mësim,
e kishin hequr nga shkolla.
arsyen nuk e morëm vesh kurrè ,
por sa herë e kujtoj atë
kujtoj fjalën e shkruar prej saj ditën e fundit,

atēherë u habita!
me kalimin e kohës
kuptova
ajo kishte shkruar emrin e diçkaje të madhe,
të paarritshme.
mësuesen nuk e takova kurrë,
as Lirinë kurrë nuk e takova.



shpjegim

në shtëpinë ngritur prej teje fjalë pas fjale,
si prej gurësh të gdhendur
me dritare të mëdha,
ku hyn drita e një dielli të mençur
dhe dashuria si një magji
mbush hapësirën e dhomave plot lule shumëngjyrëshe.
unë rri e kërkoj,
se ku mund të jem rastësisht.
trishtohem shpesh,
se kanga jote asht aq e bukur
e mue më ngjan vetja,
si një udhëtar endërrues,
lagur në shiun e dyshimit.
vetëm shpresa asht dielli që herë pas here
më ter e më ngroh
ndërsa udhëtoj
në udhën time plot riliev
pashmangërisht drejt hiçit.
sa lehtë është të më bësh të lumtur
pa humbur asgjë,
ndërsa më ban me u gjend
brenda ëndrrës,
si brenda levozhgës
të një fruti,
që e fsheh shijen,
pas një mbështjellje të ashpër,
vizatim i shpjegueshëm
nga krijuesi
i cili nuk jep shpjegime



mashtrimi

ajo më mashtronte
mē thoshte, se më donte...

por dhe unë e mashtrova
i thashë, se... nuk e doja.



liria

të gjithë u munduem 
me të dhanë frymë 
e frymën ta morëm